/home/norbitor

Blog na Pelicanie hostowany na GitLabie

2024-10-14T19:05:00+02:00

Uruchomienie własnej strony lub bloga w 2024 roku nie jest zbyt trudne. Są gotowe serwisy, często darmowe, można też wykupić hosting i zastosować jeden z popularnych systemów typu CMS. Jest też inna droga, czyli odpalić generator stron statycznych, nie mówiąc już o oldskulowym utrzymywaniu tuzinów plików HTML. Kolejna sprawa, gdzie udostępnić swoje dzieło? Tutaj też jest kilka możliwości, od usługi typu SaaS po tradycyjne hostingi. Ja wybrałem Pelicana jako statyczny generator stron oraz GitLab Pages jako bezpłatny hosting.

Zanim się zabrałem za pisanie tego wpisu, przypomniał mi się taki obrazek: Źródło: Komiks Honestly Undefined #19, Rachim Dawlietkaliiew

Trudno nie znaleźć tutaj pewnej korelacji do mojej strony, bo sam wielokrotnie zmieniałem zdanie co do użytego narzędzia. Wiele z tych prób nie opuściło, na szczęście, mojego komputera. Ostatecznie, nie jestem oryginalny i postanowiłem opisać, jak to wszystko zgrałem. Chociaż zawsze mogło być gorzej i mogłem zacząć tworzyć własny generator :-).

Założenia

Ilość dostępnych generatorów stron statycznych jest przytłaczająca. Przykładowo, na stronie https://jamstack.org/generators/ możemy znaleźć ponad 350 propozycji do wykorzystania (stan na dzień publikacji wpisu). Trudno więc znaleźć ten idealny i, na pewno, mój obecny wybór taki nie jest. Żeby nie utonąć w tym urodzaju, ułożyłem takie kryteria:

Brak zależności od JS-u — JavaScript, czy ściślej ECMAScript, w połączeniu z bibliotekami, czy frameworkami jest potężną platformą programistyczną. Jednocześnie uważam, że do prostych stron, jak ten blog, doskonale poradzi sobie sam HTML i CSS. Taka strona szybko się załaduje, łatwo cache'uje i indeksuje.

Wsparcie wielojęzyczności — nawet jeśli teraz wszystkie wpisy będą powstawać po polsku, nie wykluczam, że część treści będę tłumaczył na język angielski. Opcjonalnie chciałbym mieć możliwość powołania osobnej podstrony językowej po angielsku.

Automatyzacja publikacji — w przypadku tzw. DevOpsa, to nie powinno chyba dziwić, że chciałbym, żeby całość trzymać w repozytorium Git oraz traktować merge na gałąź main jako publikację.

Niskie koszty — statyczna strona powinna być tania w utrzymaniu, a, jak to mówi mistrz Walaszek:

Statyczny generator, który spełnił moje kryteria to Pelican. Strony, które generuje, są czystymi plikami HTML i CSS, a resztę wodotrysków można zaprogramować na poziomie szablonów. Strony są generowane wykorzystując popularny system szablonów Jinja2. Muszę przyznać, że wybór był tutaj spory i postawiłem na rozwiązanie napisane w Pythonie, w którym na co dzień piszę potrzebne mi skrypty. Z wyborem hostingu było łatwiej, gdyż swoje projekty związane z kodem trzymam najczęściej na GitLabie, więc naturalną drogą było pójście w stronę lubianego przeze mnie GitLab CI oraz usługi GitLab Pages. Spełnia to argument niskich kosztów, gdyż jedyny koszt, jaki tutaj muszę ponieść, to roczny koszt domeny, którą cały czas opłacam.

Przygotowanie środowiska

Na początek przygotowałem środowisko pracy. Pelican jest napisany w Pythonie, zatem potrzebny będzie interpreter tego języka w systemie. Na Windowsie wystarczy zainstalować najnowszą wersję Pythona z Microsoft Store'a lub bezpośrednio ze strony Python.org. Korzystając z większości dystrybucji Linuksa, interpreter Pythona prawdopodobnie będziemy mieć już zainstalowany, bo część aplikacji go wykorzystuje do działania. U mnie, na dystrybucji bazującej na Ubuntu 22.04 LTS (Tuxedo OS 3), zainstalowany jest Python 3.10. Domyślnie nie miałem zainstalowanego menedżera pakietów pip. Na Ubuntu instalacja przebiega przez wydanie komend w konsoli:

sudo apt update               # Odświeżenie stanu repozytoriów oprogramowania
sudo apt install python3-pip  # Instalacja menedżera pakietów

Tradycyjnie moglibyśmy teraz zainstalować pakiet pelican używając zainstalowanego przed chwilą pip-a. Niestety, domyślnie w Pythonie pakiety są instalowane w przestrzeni użytkownika, globalnie. To znaczy, że wszystkie biblioteki, które zainstalujemy (oraz ich zależności) stają się dostępne cały czas. Rzadko kiedy pracujemy tylko nad jednym projektem, więc może okazać się, że poszczególne biblioteki, których używamy, wzajemnie się wykluczają. Ponadto, gdy chcemy udostępnić nasz projekt dalej, trudniej wtedy wskazać, jakich zależności faktycznie nasz projekt wymaga. Dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z obecnego w bibliotece standardowej Pythona, modułu venv. Tworzy on odizolowane środowisko pracy dla naszego projektu, co rozwiązuje problem z, opisanym wyżej, tzw. piekłem zależności (ang. dependency hell) w skali systemu. Użycie venv jest bardzo proste:

python3 -m venv .venv     # Stworzenie środowiska w podfolderze .venv
source .venv/bin/activate # Aktywacja uruchomionego środowiska

Ja skorzystałem z dodatkowego narzędzia Pipenv, które automatyzuje zarządzenie wirtualnymi środowiskami Pythona w systemie, a na dodatek dokładniej śledzi wersje wskazanych zależności projektu. Tradycyjnie, do wskazania zależności aplikacji, wykorzystywany jest prosty plik tekstowy requirements.txt, w którym zawarte są bezpośrednie wskazania bibliotek i ich wersji, a konkretna wersja biblioteki jest zawsze określana w trakcie instalacji poleceniem pip install -r requirements.txt. Pipenv rozszerza zarządzanie zależnościami do pliku definicji Pipfile, gdzie wskazujemy jakie pakiety i w jakim zakresie wersji nasz projekt wymaga do poprawnej pracy. Jednocześnie, przy instalacji generowany jest plik blokady Pipfile.lock, gdzie wskazane są hasze konkretnych wersji używanych pakietów. Ma to dwie zalety: każdy członek zespołu ma zawsze dokładne te same wersje zależności aplikacji oraz, jeśli ktoś by podmienił plik na repozytorium pakietów, suma kontrolna nie będzie się zgadzać i Pipenv zgłosi nam błąd. To dobre zabezpieczenie przed atakami na łańcuch zależności (ang. supply chain), stosowane m.in. w menedżerze pakietów npm.

Aby zainstalować Pipenva wystarczy wydać polecenie: pip install --user pipenv. Od tego momentu, powinniśmy mieć dostępne polecenie pipenv. Jeśli terminal nam go nie znajduje, czasami wystarczy zrestartować terminal, przelogować się lub, na Linuksie, sprawdzić, czy mamy ścieżkę ~/.local/bin w naszej zmiennej środowiskowej PATH. Ostatecznie, zawsze możemy skorzystać z fortelu, wywołując ten moduł bezpośrednio z wywołania Pythona, tj. python -m pipenv.

Utworzenie projektu

Mamy już wszystkie potrzebne narzędzia do utworzenia i skonfigurowania bloga. Stworzyłem więc folder projektowy, zainstalowałem Pelicana w środowisku wirtualnym oraz skonfigurowałem szkielet mojego bloga. Przy okazji doinstalowałem też obsługę języka znaczników Markdown. Domyślnie możemy korzystać tylko z reStructuredText. Tutaj wygrywa u mnie osobista preferencja :-).

mkdir moj-blog
cd moj-blog
pipenv install "Pelican[markdown]"
pipenv shell

Po wykonaniu tych poleceń konsola wczyta nowe środowisko pracy, specjalnie dla nowego projektu.

Czas wygenerować szkielet plików — służy do tego skrypt pelican-quickstart. Zadaje on kilka pytań, przede wszystkim o tytuł bloga, głównego autora oraz docelowy adres URL, pod którym będzie dostępny.

[~/Repos/moj-blog]$ pelican-quickstart
Welcome to pelican-quickstart v4.9.1.

This script will help you create a new Pelican-based website.

Please answer the following questions so this script can generate the files
needed by Pelican.


Using project associated with current virtual environment. Will save to:
/home/norbitor/Repos/moj-blog

> What will be the title of this web site? /home/norbitor
> Who will be the author of this web site? Norbert Langner
> What will be the default language of this web site? [pl]
> Do you want to specify a URL prefix? e.g., https://example.com   (Y/n)
> What is your URL prefix? (see above example; no trailing slash) https://www.norbitor.net.pl
> Do you want to enable article pagination? (Y/n)
> How many articles per page do you want? [10]
> What is your time zone? [Europe/Rome] Europe/Warsaw
> Do you want to generate a tasks.py/Makefile to automate generation and publishing? (Y/n) n
Done. Your new project is available at /home/norbitor/Repos/moj-blog

W tym momencie mamy już gotowy do działania blog. Żeby zobaczyć efekt naszej pracy, wystarczy uruchomić serwer deweloperski poleceniem pelican --listen --autoreload i otworzyć adres http://127.0.0.1:8080 w naszej ulubionej przeglądarce.

Pierwszy post

Na razie jest tu dosyć pusto, czas więc napisać tradycyjnego „Hello Worlda”. Na początek będę bazował na domyślnej strukturze katalogów. Z czasem, możemy wykorzystać możliwości konfiguracyjne Pelicana, dostosowując niektóre ustawienia do swoich preferencji. Treść dodajemy poprzez tworzenie plików w podfolderze content. Warto od razu utworzyć w nim podfolder images, aby pozbyć się jednego ostrzeżenia podczas generowania strony. Plik ze wpisem może znajdować się bezpośrednio w folderze content, ale możemy organizować nasze treści w podkatalogach. Nie ma to jednak domyślnie wpływu na to, pod jakim adresem dostępny będzie wpis. Stworzyłem teraz wstępną wersję wpisu hello-world.md i wypełniłem go treścią.

Title: Hello World
Date: 2024-08-21 17:59
Category: Różne
Tags: powitanie, blog, wstęp
Slug: hello-world

Witaj, Świecie!

Jeśli wcześniej nie zamknęliśmy serwera deweloperskiego, to możemy po prostu odświeżyć stronę w przeglądarce, żeby zobaczyć nowy wpis. W ogólności, pierwsze linie pliku zawierają metadane wpisu, przedstawione powyżej to rozsądne minimum. Treść wpisu oddzielona jest od nagłówka pustą linią — tu zaczyna się standardowy dokument w Markdownie. Po dokładniejszy opis sposobu tworzenia i opisywania treści odsyłam do rozdziału „Writing Content” dokumentacji Pelicana.

Konfiguracja strony

Domyślna konfiguracja strony jest całkiem w porządku, ale możemy już zauważyć, że stopka strony jest wypełniona jakimiś linkami. Wypadałoby podmienić je na swoje. Możemy to zrobić edytując plik pelicanconf.py, który zawiera główną konfigurację naszej strony — zarówno Pelicana, jak i używanego szablonu oraz wtyczek. Wspomniane przeze mnie ustawienia, zdefiniowane są w zmiennych LINKS oraz SOCIAL. Wrzuciłem tam linki do mojej strony-wizytówki oraz garstki innych stron z pogranicza social media (np. konto na GitLabie). Oprócz tego moją stronę wdrożyłem na usłudze Gitlab Pages, która wymaga, aby publikowane pliki znajdowały się w folderze public. Dodatkowo zmieniłem nieco format daty oraz docelową ścieżkę wygenerowanych stron. Ostatecznie chciałbym pisać moim blogu też po angielsku, dlatego taka zmiana. Poniżej zamieszczam zmienione i dodane przeze mnie wartości (oprócz linków).

OUTPUT_PATH = 'public/'
DATE_FORMATS = {
    'pl': ('pl_PL.utf8', '%d.%m.%Y'),
    'en': ('en_US.utf8', '%m/%d/%Y'),
}
ARTICLE_URL = '{lang}/{date:%Y}/{date:%m}/{slug}.html'
ARTICLE_LANG_URL = ARTICLE_LANG_SAVE_AS = ARTICLE_SAVE_AS = ARTICLE_URL

Listę ustawień generatora możemy, standardowo, znaleźć w dokumentacji Pelicana. Każdy szablon może korzystać z własnych wartości, więc należy zerknąć do opisu (bo czasem trudno to nazwać dokumentacją) używanego szablonu. Na tym etapie wystarczy zacząć pisać, w moim przypadku, ten wpis.

Oprócz powyższego jest jeszcze plik publishconf.py, który pozwala na nadpisanie niektórych ustawień, jeśli w wariancie produkcyjnym chcemy, żeby były inne. Domyślnie, wariant produkcyjny uruchamia generowanie plików dla czytników wiadomości oraz wskazuje dokładny adres URL, pod którą nasza strona będzie dostępna — wykorzystywane jest to do generowania poprawnych linków do podstron i pozostałych plików.

GitLab CI oraz Pages

Nadszedł ten moment, aby opublikować efekty pracy. Klasycznie wygenerowałbym pliki HTML i wgrał przez FTP na serwer. GitLab Pages działa nieco inaczej, więc musiałem przygotować pipeline budujący stronę przy użyciu GitLab CI. Jest to bardzo proste, wystarczy stworzyć plik .gitlab-ci.yml. Dla mojej strony cały Pipeline wygląda następująco:

image: python:3.10-alpine
workflow:
  rules:
    - if: $CI_COMMIT_BRANCH
pages:
  stage: deploy
variables:
  PIPENV_VENV_IN_PROJECT: 1
script:
  - pip install pipenv
  - pipenv install --deploy
  - pipenv run pelican -s publishconf.py
artifacts:
  paths:
    - public
cache:
  paths:
    - .venv/
rules:
  - if: $CI_COMMIT_BRANCH == "main"
environment: production

Wskazałem obraz Pythona zgodny z tym, co mam na swoim komputerze, aby mieć pewność, że wszystko zadziała tak, jak u mnie. Z czasem trzeba będzie nieco podbijać tę wersję. Pipeline ograniczyłem też do commitów uruchomionych na gałęzi main, bo nie mam potrzeby uruchamiania wersji recenzenckich dla moich wpisów. Względem typowej konfiguracji wykorzystuję tutaj pipenv, żeby nie musieć generować lokalnie pliku requirements.txt, przy każdej zmianie w wykorzystywanych bibliotekach. Dla przyspieszenia budowania (GitLab CI jest rozliczany minutowo), cache-uję sobie środowisko wirtualne, aby nie musieć za każdym razem pobierać zależności od nowa. W razie potrzeby aktualizacja bibliotek zostanie wykonana.

Musiałem też stworzyć plik .gitignore, aby do repozytorium nie trafiały pliki tymczasowe edytora — w moim przypadku Emacsa. Wykluczam też folder public, aby nie wrzucić przypadkiem roboczych plików HTML. Na ten moment, nie miałem potrzeby dodawania wykluczeń dla innych plików, w tym tymczasowych plików środowiska Pythona (np. pliki *.pyc), ale wraz z rozwojem strony pewnie będę musiał. Lubię jednak nie wrzucać wszystkiego na zapas, żeby niepotrzebnie nie zaśmiecać repozytorium.

# Ignore temporary files
\#*\#
*~
# Ignore output directory
public/

To w zasadzie tyle. Wystarczy teraz zainicjować nowe repozytorium w folderze ze stroną, zrobić pierwszy commit, założyć repozytorium na GitLabie oraz wypchnąć swoje dzieło. Strona zostanie automatycznie zbudowana i opublikowana pod półlosowym adresem. Dokładny opis możliwości znajduje się w dokumentacji GitLab Pages, podpowiem tylko, że najważniejsza jest nazwa naszego użytkownika. Ja, z racji posiadanej domeny, dodałem własną domenę. Na stronie projektu na GitLabie, w zakładce Deploy -> Pages jest opcja, która na to pozwala.

Trzeba pamiętać o dodaniu wpisów do DNS-a. Jako rekord CNAME dla naszej docelowej (sub)domeny podajemy domenę wygenerowaną przez GitLaba. I to wszystko, strona po chwili będzie widoczna pod wskazanym adresem.

Podsumowanie

Stworzenie i opublikowanie prostego bloga przy użyciu Pelicana to zadanie na jeden wieczór. Dużo więcej czasu spędziłem na napisanie tego wpisu, niż na faktyczne uruchomienie strony. Dokumentowanie nie jest łatwe, jak widać :-). W dalszej perspektywie będę pracował nad rozwojem technicznym tej stronki, a wszystkie przygody postaram się skrzętnie opisywać na łamach tego bloga.

Kod źródłowy strony jest otwarty i dostępny jako projekt na GitLabie do wglądu. Kod i konfigurację udostępniam na licencji BSD-3-Clause, treść na CC-BY-ND, własne obrazki, ryciny zaś na CC-BY. Opiszę to dokładnie na osobnej podstronie tego bloga, bo wymaga to nieco wyjaśnienia :-).

Niedługo też postaram się zaimportować tutaj moją archiwalną serię wpisów na temat praktyk zawodowych, które odbyłem w technikum. Nadal do mnie to nie chce dotrzeć, ale było to 11 lat (sic!) temu.

Hello World

2022-10-10T23:28:00+02:00

Kiedy zaczynam nowy program, projekt, czy nawet zwykły dokument, zazwyczaj wpisuję tam dwa proste słowa "hello world", albo "witaj świecie". Nawet jeśli nie jest to szczególnie ambitne, wszak pierwszy znany program z taką treścią można znaleźć w książce stanowiącej kanon współczesnej informatyki, czyli The C Programming Language Briana Kernighana i Denisa Ritchiego. Pierwsze wydanie tej książki pochodzi z 1978 roku, zatem oficjalnie nasze programy oraz inne twory informatyczne witają się ze światem już przynajmniej 44 lata! Myślę więc, że, pomimo braku oryginalności, rozpoczynanie w ten sposób nowych przygód jest kultywowaniem pewniej tradycji.

Strona, na której właśnie jesteś, jest moim własnym, małym miejscem w Internecie. Domenę, jak można sprawdzić w dowolnej usłudze typu whois, zarejestrowałem 12 października 2014 roku, czyli już 8 lat temu. Myślę, że to dobry moment, aby w końcu zaczęło się tutaj coś dziać. Nawet jeśli będzie to niszowy blog, z moimi luźnymi przemyśleniami oraz, co mnie mocno zmotywowało, materiałami dla studentów, z którymi mam przyjemność mieć zajęcia na Politechnice Poznańskiej. Jak to się rozwinie dalej? Nie wiem, nie chcę też rzucać tutaj ogromnych planów, żeby nie spaliły one na panewce. Szczególnie że zdarzało mi się w przeszłości spisane plany potraktować podświadomie jako zrealizowane. Nie chcąc popełnić tego błędu, na ten moment zaproszę tylko do obserwowania od czasu do czasu tego miejsca. Wszak, jedno mogę obiecać, będę sukcesywnie pracował nad tą stroną. Tak, aby służyła mi, ale też przede wszystkim wam.

Praktykanci w boju #7 – ostatni

2013-05-30T14:18:00+02:00

Nasze praktyki niestety dobiegły końca. Czas więc powrócić do szarej, szkolnej rzeczywistości. Mimo to przez ostatnie dwa dni pracy wciąż nie próżnowaliśmy, a pracy było naprawdę sporo. Dzisiaj o instalacji Windows Server 2003 ze skryptu przygotowanego specjalnie dla MEN‑u oraz o zamieszaniu związanym z kontrolą sprzętu z EFS‑u.

Wtorek

Dzisiaj rozpoczęliśmy instalację serwerów, zanieśliśmy obiecany od dawna komputer do studia TV oraz oklejaliśmy sprzęt naklejkami informującymi o współfinansowaniu ze środków UE.

Windows Server 2003 dla MEN

Bardzo chcieliśmy skonfigurować RAID (na początku 0, później już myślałem nad 1) na serwerach. Był tylko jeden problem. Płytki instalacyjne ni jak chciały macierz obsługiwać. Problem leżał w braku sterowników trybu tekstowego, których nie dało się w żaden sposób przetransportować.

Powiecie nLite. Jednak problem w tym, że te płytki są fajnie oskryptowane przez giganta z Redmond i ingerencja nLitem powoduje zawalenie się skryptu i wywalenie się instalatora. Z racji tego, że to już przed ostatni dzień praktyk, a pora była już dość późna, zrezygnowaliśmy z RAID-a, jednak nie jesteśmy z tego powodu zadowoleni i na pewno kiedyś wyczaimy jak to zrobić.

Puściliśmy zwykłą instalację, która bez problemów ruszyła z kopyta.

Widok, na który czekaliśmy.

Naklejki, naklejki

O godzinie 11:00 dowiedzieliśmy się, że kontrola z EFS‑u będzie jutro. Zaczęliśmy latać jak szaleni do pracowni z naklejkami informującymi o współfinansowaniu (oczywiście tam, gdzie takie współfinansowanie występowało). Oczywiście zadanie to z IT jest związane tylko tym, że znakowaliśmy sprzęt komputerowy, jednak było to konieczne, żeby było jak najmniej możliwości doczepienia się ze strony kontrolerów :‑).

Dodatkową sprawą było zaniesienie komputera do studia TV. Przynajmniej teraz mają niezłą maszynkę do cyfrowego montażu wideo.

Środa

Ostatni dzień praktyk. Instalacji serwera ciąg dalszy, czekanie na kontrolę i czas na podziękowania oraz podsumowania. Serwery się instalują

Skrypty działają, systemy się instalują. Proces fajny, bo automatyczny i polega tylko na dostarczaniu płytek instalatorowi systemu. Szkoda tylko, że trwa to już drugi dzień, ale nie można narzekać, przynajmniej będzie to trochę lepiej chodziło. Zobaczymy po weekendzie końcowo-majowym.

Ostatnie przygotowania przed kontrolą

Od rana dopinaliśmy wszystko na ostatni guzik. Drukowaliśmy kartki z informacjami o współfinansowaniu, laminowaliśmy, przyklejaliśmy. Ponadto nadal szukaliśmy brakującego sprzętu. Kosztowało nas to wiele nerwów i pokazało jaki burdel panuje w papierach. Chwilkę przed czasem zebraliśmy tylko sprzęt z sal, gdzie odbywała się ustna matura i czekaliśmy na godzinę zero, tj. 11.

Nadeszła w końcu oczekiwana godzina. Przyszła kontrola, przeszła się po salach. I… nic. Wszystko w porządku, więc mogliśmy odetchnąć z ulgą. Później nadszedł czas na podziękowania i skończyliśmy w ten sposób nasze praktyki zawodowe.

Podsumowanie

Niewątpliwie maj był dla nas niesamowicie ważnym miesiącem. Miesiącem pracy w zawodzie, który jest naszą pasją i mimo, że popełnialiśmy nie raz błędy mniejsze lub większe, to jednak bardzo wiele się nauczyliśmy. Ważną rolę odegrał też blog, gdzie Wasze opinie i podpowiedzi pozwalają nam być coraz lepszymi.

Czasem brakło nam logiki w rozwiązywaniu problemów.

Obaj twierdzimy, że miesiąc to zdecydowanie za mało i czujemy niedosyt. Szkoda, że nie udało nam się zrealizować wszystkich naszych planów i założeń, ale i tak twierdzimy, że udało się nam dość dużo, a to co nam się nie wyszło, dało nam sporo do myślenia i powód do dalszego poszerzania wiedzy we własnym zakresie.

Dziękujemy za ciepłe przyjęcie naszej serii, wszelkie głosy pochwały, jak i krytyki oraz chęć pomocy i rozwiązywania niektórych problemów.

Praktykanci w boju #6

2013-05-28T00:00:00+02:00

Zapraszamy na szósty odcinek naszego cyklu o przebiegu praktyk. Na wstępie przepraszamy, że odcinek ukazał się dopiero dziś, a nie jak obiecywaliśmy w piątek. Niestety, natłok zajęć spowodował opóźnienie. W ramach rekompensaty opisujemy jeden dzień więcej.

Dzisiaj o wdrożeniu innego serwera w Pracowni 2, powrocie pracowni maturalnych do zwykłych zajęć, ciąg dalszy ewidencjonowania i zabawa z serwerami.

Czwartek

Matura z Informatyki już za nami, trzeba zatem przystosować pracownie do zwykłych zajęć. Zaczęliśmy też już powoli przygotowywać przyniesiony serwer do pracy w pracowni 2, zajęliśmy się sprawą komputera HP z Pracowni 5, który odmówił posłuszeństwa.

Po maturach

Matura z Informatyki się skończyła, zatem do sal komputerowych wróciły normalne lekcje. W Pracowni 1 oznaczało to potrzebę usunięcia kont użytkowników na maturę oraz podpięcie PC‑tów pod domenę.

Podzieliliśmy się, więc w miarę sprawnie to poszło. Później padła propozycja, aby przyjrzeć się bliżej switchowi D‑Linka DES‑3052, gdyż jest to sprzęt zarządzalny. Jednak domyślnie konfigurację można zmieniać jedynie z poziomu portu COM, więc przynieśliśmy potrzebny nam przewód RS‑232. Korzystając z „Bray's Terminal” ustawiliśmy switchowi odpowiedni adres IP i maskę podsieci. Później weszliśmy sobie na panel administracyjny, który prezentuje się tak:

Okno główne zarządzania switchem.

Bawić w ustawieniach będziemy w wolnym czasie, obecnie nie jest to nasz priorytet.

Adaptacja przyniesionego serwera

Okazało się, że skrypt tworzący konta nie przypisuje ich do konkretnych klas (chodzi o zachowanie porządku, domyślnie system wstawia wszystkich do jednej jednostki organizacyjnej), więc zamiast szukać każdego ucznia po kolei i przypisywać ich do klas, szybciej było skasować utworzone konta (nie było ich za wiele) i zacząć tworzyć nowe. W międzyczasie zapuszczaliśmy tworzenie kolejnych kont i gdy dana klasa się utworzyła, przypisywaliśmy uczniów do odpowiedniego im miejsca.

Z racji innych zajęć skrypt utworzył tylko 60 kont, ale jutro myślę, że dokończymy tą operację i w końcu będzie można wstawić ten serwer do pracowni i uprzyjemnić trochę pracę wszystkim.

Inne zajęcia

Okazało się, że jeden komputer w Pracowni 1 nie uzyskuje adresu IP (dostaje domyślny). Zaczęliśmy od sprawdzenia przewodu. Przepięliśmy kabel z innego komputera i wszystko zaczęło działać normalnie. Później podejrzewany kabel wpięliśmy w drugie gniazdko i też wszystko dobrze. Na koniec powpinaliśmy wszystko z powrotem i, co najlepsze, sieć w Pececie nadal działa poprawnie. Oczywiście to nie jest rozwiązanie problemu i trzeba będzie się temu przyjrzeć dokładniej.

Później kolega praktykant zajął się komputerem z Pracowni 5, o którym wspominałem w poprzednim odcinku. Okazało się, że owszem, obraz przywróciliśmy, jednak nie zwróciliśmy uwagi, gdzie się przywróci i tak, mieliśmy dwie partycje z siódemką na dysku. Wrzucił jeszcze raz przywracanie obrazu (wiem, że nie trzeba było, ale musieliśmy wychodzić, więc najprościej było zrobić fallback kompletny) i jutro zobaczymy efekty.

Piątek

Wszystkie konta na przyniesionym serwerze się potworzyły, więc można było wstawić go do Pracowni 2. Ponadto latania z ewidencją ciąg dalszy oraz przypadkowa utrata danych (na szczęcie mało ważnych i zbackupowanych) na starym serwerze w Pracowni 2.

Konta stworzone

Pierwszą rzeczą po przyjściu jaką zrobiłem to odpalenie serwera i dokończenie tworzenia kont. Przy okazji dowiedziałem się, że można odpalić kilka skryptów na raz i będzie to bez problemu działać. Oczywiście zapuściłem tworzenie kont i poszedłem pomóc koledze i adminowi w spisywaniu ewidencji.

Cóż, spodziewamy się kontroli sprzętu współfinansowanego z EFS‑u w latach 2004-2006, więc praktycznie cały dzień lataliśmy (głównie współpraktykant) po szkole odznaczając każde urządzenie w pracowni na liście. Ot, praca taka praca w budżetówce.

Źródło szczęścia i problemów.

Zmiana serwera

Gdy drugi admin rozpoczął zmianę, poszliśmy do Pracowni 2 przygotować sobie jeden dysk do włożenia do serwera w Pracowni 1 (chcieliśmy zrobić RAID-0). Ładnie sformatowaliśmy sobie partycję na tym dysku i nagle coś nas tknęło, żeby wyciągnąć sformatowany dysk z serwera – podczas pracy.

Nie był to dobry pomysł. Chwilkę później kombinacją miłych słów i kodów błędu przywitał nas BSoD. Okazało się, że wyciągnęliśmy dysk systemowy, co spowodowało awarię systemu. Z braku czasu, zerknęliśmy na serwer, na którym właśnie skończyły się tworzyć konta. Decyzja była oczywista – zamianka.

Szybciutko przetransportowaliśmy dość sporych rozmiarów puchę i uruchomiliśmy. Przywitał nas działający sprawnie Windows Server 2003 for SBS. Zmieniliśmy tylko domenę na komputerach klienckich i zadowoleni z trzeciego tygodnia praktyk poszliśmy do domu.

Poniedziałek

Ostatnie trzy dni praktyk. Nie siedzimy jednak z tego powodu w kanciapie czekając na koniec, tylko nadal pełni chęci pracujemy. Dzisiaj klon dysku, niszczymy system na serwerze oraz bawię się Sambą na Ubuntu 12.04.

Klonujemy partycję

Mając wolny dysk twardy, postanowiliśmy sklonować zawartość wolno pracującego dysku na serwerze w Pracowni 1. Zapuściliśmy więc program i poszliśmy robić inne rzeczy. W końcu taka operacja miała zająć około dwóch godzin.

Niestety, po tym czasie zostaliśmy rozczarowani. Obstawiany przez nas dysk twardy okazał się sprawny, a problem leży zakopany gdzieś mocno w systemie Windows. Uruchomiliśmy system z „nowego” dysku i przywitały nas te same wspaniałe transfery na poziomie 1,0 MB/s. Tragedia. Nie mamy już co się zastanawiać, po prostu czas postawić system na nowo. Na szczęście zachowujemy tutaj status quo – wszystko działa jak działało.

Psujemy

Weszliśmy do Pracowni 2, żeby poznać inny sposób zdalnej instalacji systemu Windows, tj. RIS. Niestety, okazało się, że obrazy Windowsa XP, które są zainstalowane na serwerze nie współgrają z komputerami w sali. Faktem jest, że urządzenie jest z innej pracowni, ale nie sądziliśmy, że spotka nas komunikat o braku sterowników do karty sieciowej.

Tutaj też nasz admin zaproponował postawienie serwera na nowo. Zgodziliśmy się. Wrzuciliśmy płytkę instalacyjną Windows Server 2003 for SBS dla MEN - dla i dla :‑). Wszystko szło nawet dobrze, ale tylko do pierwszego restartu. Przywitał nas nasz ulubieniec – Niebieski Ekran Śmierci. Pomyślałem sobie – sterowniki SCSI. Korzystając z faktu, że serwer posiada stację dyskietek pobrałem sterowniki do kontrolera z nadzieją, że to rozwiąże niebieski problem.

Moja nadzieja okazała się tym razem złudna, nic to nie dało, nic nie pomogło. Stworzyliśmy zatem na szybcika konta lokalne, tak aby zajęcia mogły się odbywać i z racji, że czas pracy minął zostaliśmy oddelegowani do swoich pulpitów.

Samba na Ubuntu

W czasie, gdy wszystko się niby instalowało, przysiadłem do serwera z Ubuntu, gdyż Samba coś nie chciała nam udostępniać zasobów w sieci z partycji innych niż główna. Chwilka główkowania i przyszedł mi do głowy pomysł, że dodam dodatkowe partycje do /etc/fstab (cały czas były montowane w czasie pracy użytkownika). Szybka edycja pliku edytorem tekstu, restart i wszystko śmiga. Chociaż coś dzisiaj :‑).

To tyle w tym odcinku. Następny będzie już ostatnim, gdyż środa wieńczy nasz 18‑sto dniowy okres pracy. Dziękujemy za uwagę i zapraszamy na ostatnią część na przełomie środy i czwartku.

Praktykanci w boju #5

2013-05-22T20:10:00+02:00

Powoli nasze praktyki zmierzają ku końcowi, jednak jeszcze kilka dobrych dni pracy przed nami. Czas zatem na piąty odcinek naszej relacji. Tym razem zapinaliśmy wszystko już na ostatni guzik, chociaż też nie obyło się bez problemów.

Poniedziałek

Za dwa dni matura z informatyki, a my jeszcze mieliśmy jedną salę do przygotowania. Ponadto trzeba było ustawić przegródki (tekturowe) pomiędzy stanowiska pracy.

Tekturki i podpórki

Maturzyści zdający egzamin muszą być od siebie odizolowani tak, aby niemożliwy był jakikolwiek sposób komunikacji między osobami. Od strony informatycznej polega to na wyłączeniu switcha z prądu - komputery już wtedy nie mogą się między sobą porozumieć.

Ale to nie wystarczy, trzeba było odgrodzić maszyny tekturką, żeby nie można było zobaczyć ekranu kolegi/koleżanki obok. Problem tylko w tym, że komputery w Pracowni 3 i 4 nie zapewniały stabilnego oparcia dla arkusza kartonu. Zabraliśmy więc stare, nieużywane komputery i wykorzystaliśmy je jako stojak. Rozwiązanie nie jest super eleganckie, ale nikt nie narzekał.

IPAT, IPAT i... padł

Najwyższy czas przywrócić lustro na wszystkich komputerach w Pracowni 1. Oczywiście chcieliśmy skorzystać z dobrodziejstw udostępnianych nam przez Intel PAT. Niestety, od samego początku coś nam było nie po drodze. A to MBR był uznawany za uszkodzony, innym razem partycja. Podejmowaliśmy kilka prób, a jedna skończyła się tak:

Masowy Bluescreen :-)

Przyznajemy, że zachwalany przez nas Intel PAT zawiódł oczekiwania, ale przyczyny tego stanu rzeczy szukamy w serwerze. Niestety z ilości zajęć nie udało nam się zrobić screenów z serwera, ale postaramy się to nadrobić w najbliższym czasie.

Niestety czas naglił, więc nie było czasu aby męczyć się z rozgryzieniem problemów IPAT-a, wzięliśmy Acronisa - skorzystaliśmy ze sprawdzonego rozwiązania. Przedłużyło się to niesamowicie, tak że jeden z naszych szefów siedział w pracy do 19:00, no ale na maturze wszystko musi działać.

Wtorek

Dzionek minął nam na zapinaniu wszystkiego na ostatni guzik, wszak pomiędzy 11, a 12 mieli przyjść maturzyści w celu sprawdzenia poprawności działania sprzętu komputerowego.

Później jeszcze uruchomiliśmy każde stanowisko, żeby zobaczyć, czy jakiś złośliwy chochlik nie spowodował awarii. Na szczęście wszystko było w największym porządku. Uruchomiliśmy więc profilaktycznie każdą aplikację, która może być użyta na egzaminie i zamknęliśmy sprawę „Matura z informatyki 2013”.

Maturzyści przyszli do sal chwilę po 11. Wszystko sprawdzili i, na szczęście, nie zgłosili żadnych uwag do pracy sprzętu komputerowego. Zmieniliśmy tylko profilaktycznie jedno stanowisko w sali 4, żeby nie mieć cienia wątpliwości.

Lepszy serwer

Po godzinie 12, kiedy już zamknęliśmy pracownie na matury można było przynieść do kanciapy nieużywany serwer. Przyznam szczerze, ciężkie to pudło, szczególnie gdy trzeba było przetransportować go o dwa piętra.

Od razu podłączyliśmy sobie go do prądu, aby zobaczyć czy działa. Skok wydajności w stosunku do tych serwerów, co działają w Pracowniach 1 i 2 jest niesamowity. Zmieniliśmy tylko hasło dostępu na konto Administratora i poszliśmy do domu.

Środa

Nastał dzień, który napsuł nam krwi w ostatnich dniach, ale jednocześnie dzień wielkiej ulgi. Matura z Informatyki poszła w ruch abiturientów, my natomiast zajęliśmy się przyniesionym serwerem oraz nadzorem nad maturzystami, którzy przyszli dziś sprawdzić swoje prezentacje.

Zabawa z serwerem

Na początek przyjrzeliśmy się zarządzaniem użytkowników w systemie Windows Server 2003 for Small Business Server. Usunęliśmy starych uczniów, którzy już się u nas nie uczą oraz przenieśliśmy niektórych do odpowiednich klas.

Później poszedłem do Pracowni 2 po skrypt tworzący automatycznie konta nowych użytkowników, gdyż brakowało nam uczniów z klasy pierwszej. Zapuściliśmy tworzenie użytkowników (trochę to trwało), tymczasem przyszło kolejne zadanie.

Sprawdzanie prezentacji

W czasie, gdy nasi admini stanowili nadzór techniczny w pracowniach informatycznych, my sprawdzaliśmy z chętnymi maturzystami poprawność działania ich prezentacji maturalnych. Na szczęście w większości wszystko działało poprawnie, ale okazało się, że trzeba gdzieniegdzie dograć kodeki, więc kolega wgrał te kodeki.

Siadł HP-ek

Przychodzimy do Pracowni 5, bo o coś poprosiła nas jedna nauczycielka, jednak rzuca nam się w oczy co innego – Blue Screen na jednym stanowisku. Wygaszacz? Nie. Bez chwili zastanowienia odpalamy Acronisa i przywracamy obraz, jednak problem nie ustąpił. System się ładuje, ładuje i ulubieniec wszystkich informatyków – Niebieski Ekran. Wzięliśmy sprzęt do kanciapy i zajmiemy się nim jutro.

To tyle na dziś. Przepraszamy za mniejszą ilość zdjęć, ale jakoś powylatywało nam to z głowy. Kolejny odcinek już w piątek.

Praktykanci w boju #4

2013-05-18T02:03:00+02:00

Koniec drugiego tygodnia praktyk. Zapał do pracy nam nie minął, choć ostatnie trzy dni polegały raczej na monotonnej, lecz koniecznej pracy. A to dlatego, że matura z informatyki już w najbliższą środę a do wtorku wszystko musi być na tip‑top.

Środa

Środa to pierwszy dzień maratonu przedmaturalnego. Poznaliśmy jeszcze bliżej Intel Platform Administration Technology, zaczęliśmy przygotowywać bazę dla lustra w Pracowni 4 oraz żeby było trochę ciekawiej naprawiliśmy jeden napęd.

IPAT

Rankiem na rozgrzewkę poszliśmy do Pracowni 1 pobawić się IPATem. Przyznamy szczerze, że to sprzętowo-programowe rozwiązanie przypadło nam do gustu i postanowiliśmy zająć się tematem później. Samo narzędzie jest bardzo ciekawe – wyświetla nam listę komputerów w sieci, ich stan oraz daje możliwość włączenia, wyłączenia komputera, zrobienia lustra, czy też ustawienia, aby wybrany komputer udostępniał swój dysk jako baza dla innego urządzenia w sieci.

Z tymi backupami jest jednak tak, że nie działa to na zasadzie bit w bit, tylko trochę bardziej inteligentnie. Z obrazu usuwane są informacje o kluczu produktu, czy aktywacji Windowsa, ponadto automatycznie ustawiana jest właściwa nazwa komputera w sieci. Niby nic, ale (no poza aktywacją) cieszy. Poniżej „screenphoto” tegoż narzędzia (tak, wiem, informatycy, a screenshota nawet nie zrobili – uwierzcie jednak, nawet Paint na tym dziwnym serwerze ładuje się kilkadziesiąt sekund - oszałamiająca prędkość odczytu z HDD: 3 MB/s).

Okno główne IPAT.

Maraton przedmaturalny czas zacząć

Pobawiliśmy się trochę platformą Intela, ale musieliśmy przerwać nasze zapędy poznawcze, gdyż „robota czeka”. Jak się później okazało robota nie trudna, ale niesamowicie pożerająca wręcz czas.

Wybraliśmy się do Pracowni 4, żeby zapuścić przywracanie lustra sprzed kilku miesięcy. Wszystko po to, aby na maturę system był czysty od różnorakich śmieci. W czasie gdy przywracała nam się ta baza, admin pokazał nam bardzo fajny program Ranish Partition Manager – dość stary, ale bardzo ciekawy program do modyfikacji struktury logicznej dysku. Gdy obraz na komputerze się przywrócił zapuściliśmy aktualizację systemu, a później zaktualizowaliśmy zainstalowane oprogramowanie.

Interfejs Ranisha.

Otwieramy tackę

We wtorek wyciągnęliśmy trzy niesprawne nagrywarki DVD z komputerów w Pracowni z Vistami. Jeden napęd tak się zablokował, że nie sposób było otworzyć tackę na płyty. Nie pomagały tutaj żadne sztuczki, więc trzeba było rozebrać urządzenie.

Przyznam szczerze, że moje umiejętności manualne w tym aspekcie nie są za wielkie, więc w pełni oddałem to zadanie mojemu kompanowi praktykantowi. Jak się okazało niezbędna była lutownica do wylutowania silnika tacki. Gdy już udało się wszystko odblokować. Podłączyliśmy sprzęt do PC‑ta, ale okazało się, że napęd i tak jest do bani, bo czyta tylko CD :‑(.

Bez lutownicy się nie obyło.

Czwartek

Trudno właściwie się rozpisywać, bo zajęliśmy się głównie obrazem bazowym w Pracowni 3, ale oprócz tego trzeba było sprawdzić i skonfigurować kilka rzutników oraz pojawiła się konieczność latania po szkole w celu odnotowania wszystkiego w ewidencji

Rzutniki

Na poranną rozgrzewkę dostaliśmy trzy rzutniki do sprawdzenia i skonfigurowania pod egzaminy ustne z matury. Trzeba było wszystko powłączać, odwrócić obraz (2 z 3 pracowało przykręcone do sufitu), przeczyścić filtry oraz sprawdzić żywotność lampy. Nikt przecież nie chce jakiejś awarii podczas prezentacji.

Jak się okazało wszystkie urządzenia są w podobnym stopniu zużyte (około 800 godzin świeciła lampa), wszystkie działają i mają pełny zestaw akcesoriów (tj. pilot i kabel VGA).

Lustrzanego maratonu ciąg dalszy

Korzystając z dobrodziejstw IPATa w Pracowni 1 zapuściliśmy przywracanie systemu na jednej maszynie. W czasie gdy się to robiło przeszliśmy do Pracowni 3 wgrać Visual Studio 2008 (takie mamy na stanie) na „komputer do lustra”, gdyż VS powinien być zainstalowany na egzamin maturalny (abiturient ma prawo wybrać IDE Microsoftu jako środowisko).

Gdy po kilkunastu minutach wszystko się wgrało, utworzyliśmy od razu obraz Acronisem, tak aby jutro z rana wejść do pracowni i móc od razu zacząć operację instalacji obrazu na wszystkich PC‑tach w sali.

Prace nieobowiązkowe

Gdy wszystko zaczęło się dziać automatycznie, poszedłem na śniadanie do kanciapy. Przypomniało mi się, że coś serwer u nas miał problemy z KDE (stoi na Ubuntu Server 12.04, ale ma doinstalowane środowisko graficzne). Nie ładował się manager okien, więc załatwiłem to poleceniem kwin --replace, a później wyłączyłem też kompozycje graficzne, gdyż działało to niesamowicie wolno. (Później w lspci doczytałem, że grafika działająca na maszynie to coś z okolicy ATI Radeona 7000 – nie HD7000)

Piątek

Dzisiaj głównym zadaniem była instalacja systemu z obrazu na wszystkich maszyna w Pracowni 3, a także szał biurokracji, czyli prostowanie bałaganu w ewidencji.

Matura, matura

Od samego rana weszliśmy do Pracowni 3, żeby zacząć przywracanie obrazów na komputerach. Zastosowaliśmy tutaj ten sam trick, co w Pracowni 5 (instalowanej w okolicach poniedziałek-wtorek), czyli skorzystaliśmy z grupy roboczej.

Masowe przywracanie backupów.

Oczywiście to wszystko polegało na klikaniu i czekaniu, ale żeby nie było nudno mieliśmy też inne rzeczy do roboty.

Prostowanie bałaganu

Gdy obrazy się przywracały, lataliśmy (głównie mój kolega) po całej szkole szukając zaginionego sprzętu z Pracowni 1. Okazało się, że niektóre myszki są podmienione, niektóre klawiatury są inne, monitory znajdują się gdzieś poza salą. Niby nic, żaden problem, jednak pracownia jest współfinansowana ze środków EFS, więc w razie kontroli wszystko musi się jakby zgadzać. Niestety, okazało się, że w papierach ewidencyjnych panuje mały bałagan, więc trzeba było wszystko uporządkować, pozaznaczać. W końcu jakiś porządek powinien panować.

Niestety tak się to wszystko dziś wydłużyło, że aż zostaliśmy w pracy trochę ponad planem, no ale nikt nie chce odpalić fuchy na maturze.

To tyle w tym tygodniu. Nadal podtrzymujemy naszą pozytywną opinię na temat praktyk. Są one dla nas niesamowitym źródłem wiedzy i doświadczenia w zarządzaniu żywą jednostką, a ponadto dają nam inspirację do próbowania nowych rzeczy.

Praktykanci w boju #3

2013-05-14T23:36:00+02:00

Zapraszamy na trzeci odcinek cyklu. Dziś przeczytacie o: pomysłach na wewnątrzszkolne VoD, planach przebudowy sieci, wymianie pracowni i kilku innych sprawach.

Na początek jednak krótka charakterystyka pracowni komputerowych, którą powinniśmy zrobić już w pierwszym odcinku (numery są umowne):

Pracownia 1 – 16 (15 + Nauczyciel) komputerów z Windows Vista Business działające na domenie z serwerem HP i systemem Windows Server 2003 for SBS. Pracownia korzysta z Intel Platform Administration Technology, każdy komputer ma swój klucz licencyjny.
Pracownia 2 – 16 komputerów z Windows XP Professional działające na domenie z serwerem HP i systemem Windows Server 2003 for SBS.
Pracownia 3 – 17 komputerów Dell Vostro 260s z systemem Windows 7 Professional. Pracownia nie posiada serwera, skonfigurowana zwykła grupa robocza.
Pracownia 4 – 17 komputerów HP z systemem Windows XP Professional. Pracownia nie posiada serwera, skonfigurowana zwykła grupa robocza.
Pracownia 5 – 16 komputerów HP Compaq Elite 8300. Pracownia nie posiada serwera. Grupa robocza skonfigurowana ze względu na instalacje obrazów.
Pracownia 6 – 16 komputerów z systemem Windows XP Professional. Pracownia posiada zapasowy serwer z systemem Windows Server 2003 for SBS.

Piątek

Uczniowie wrócili dziś na wąskie korytarze szkoły, jednak i tak było luźniej niż zwykle. My tymczasem dziś dużo kombinowaliśmy.

Szkolne VoD, streaming, etc

W czasie gdy mój kolega badał serwery, ja zająłem się researchem na temat tego, jak wykombinować szkolną bazę VoD oraz umożliwić streamowanie. Trochę poczytałem, pokombinowałem, zrobiłem próbną transmisję na UStream.tv, ale na razie nic wielkiego nie wynikło. Zobaczymy co będzie później.

Tymczasem screen zabójczych prędkości HDD na serwerze w Pracowni 2 (w Pracowni 1 jest podobnie). Dodam tylko, że kanały DMA ustawione są na sztywno, więc propozycja podana przez @jakistamnick nie zadziałała. Mimo to, dziękujemy za chęć pomocy.

„Szybkość” dysku.

Plany modernizacji sieci

Od jakiegoś czasu w naszej kanciapie poruszany jest temat lekkiej modernizacji szkolnej sieci komputerowej. Przede wszystkim chodzi o rozpowszechnienie sygnału Wi‑Fi po całym budynki oraz uproszczenie całej struktury. To będzie raczej temat na rozważania w przyszłym tygodniu.

Piątek wieńczy pierwszy tydzień pracy jako praktykanci. Wrażenia są dopóki co bardzo pozytywne i raczej nie możemy się doczekać poniedziałku :‑)

Poniedziałek

Drugi tydzień praktyk, które są dla nas bardzo fajnym przeżyciem. Dzień ten minął na wymianie zasilacza w jednym Dellu Vostro oraz budowie prowizorycznej sieci komputerowej.

Wymiana zasilacza

Z rana zawitał do szkoły kurier, przywożąc nam nowy zasilacz do zepsutego Della z Pracowni 3. Dostaliśmy więc zadanie wymiany tegoż PSU. Śrubokręt w dłoń i robimy – nic trudnego w końcu. Swoją drogą bardzo zmyślnie przeprowadzane są przewody w tych PC‑tach. Zamieszczam fotkę tego komputera „od środka”

Dell Vostro od środka.

Test napędów i inne zajęcia

Dostałem polecenie sprawdzenia poprawnego działania napędów optycznych w Pracowni 1 – muszą być sprawne na Maturę i Egzamin Zawodowy. Przywitał mnie jednak wywalony bezpiecznik w skrzynce na korytarzu. Zaczęło się trochę biegania, bo trzeba było zejść do portierni (z 4‑tego piętra na parter) po klucz do szafki elektrycznej oraz później go oddać. No cóż, hebel podniesiony, wszystko jakoś działa, więc do dzieła.

Wziąłem zatem po płytce CD i DVD i po kolei sprawdzałem. Jak się okazało 3 sztuki były niesprawne, w tym jeden DVD‑ROM nie chciał wysuwać tacki. Chciałem tego samego dnia wyhaczyć jakieś napędy, ale zabrakło na to czasu.

W międzyczasie kolega mój szukał przejściówki z Minijacka na Jacka, gdy już ją znalazł pomagał mi w tej żmudnej dość pracy. Później dostaliśmy jeszcze jedno zadanie sprawdzenia napędów, tym razem w Pracowni 3.

Budowa prowizorycznej sieci

Obrazy gotowe, więc można już budować nową pracownię nr 5. Przynieśliśmy komputery z obrazem dysku oraz switch do „sali operacyjnej”. Podpinamy kabelki i zaczynamy zabawę. Na jednym komputerze włączamy udostępnianie plików, drugi z pomocą Acronisa ściąga sobie ten obraz i instaluje go na dysku lokalnym.

Zadziwiło mnie to, że adresacja IP robiona automatycznie przez Windowsa 169.254.x.x pozwala na zbudowanie prowizorycznej sieci (komputery „się widzą” i nie ma potrzeby robienia żadnej statycznej adresacji IP). Później dopiero wyczytałem, że od tego jest usługa APIPA.

Puszczamy przywracanie, no ale to tak wolno coś idzie. 50‑60 Mbit/s. Tutaj nam jeden z adminów mówi, że w Pracowni 1 jest switch z gniazdami Gigabit Ethernet. Nie było chwili zastanowienia, wymieniamy przełącznik. Niestety, okazało się, że urządzenie ma porty 1Gb/s, ale tylko na czterech złączach. Lepsze jednak to niż nic, przynajmniej dwa komputery szybciej się przywrócą.

Tutaj też przekonaliśmy się jakie znaczenie ma dobry kabel Ethernet - jednego nie mogliśmy za żadne skarby zmusić do działania na gigabicie. Inny kabel rozwiązał sprawę. Szkoda tylko, że z 1Gb/s uzyskaliśmy w porywach 300 Mb/s, ale lepsze to niż nic. System przywracał się i tak średnio 20 minut, a nie godzinę. Dodam tylko, że kopiowanie obrazów z jednej maszyny na więcej niż jeden komputer jednocześnie to raczej zły pomysł - czas operacji nieproporcjonalnie się wydłuża. Poniżej fotka przedstawiająca transfer.

Transfer na Gigabit Ethernet.

Tak oto minął nam drugi poniedziałek w pracy. Nie przywróciliśmy wszystkich komputerów, ale mieliśmy już bazę na wtorek.

Wtorek

Dzień ten był dość zapracowany. Przywrócenie obrazów do końca, demontaż starych komputerów z pracowni 5, instalacja właśnie zrobionych oraz wymiana trzech napędów w pracowni 1.

Kończymy obrazy

Wchodzimy do pomieszczenia, patrzę tak sobie na switch i mówię, mini plątanina, będzie fotka :‑).

Bardzo mała plątaninka.

Oczywiście obsługa Acronisa to żadna filozofia. Klikasz i się robi, zatem zapuściliśmy kilka maszyn aby się przywracało i w międzyczasie poszliśmy obok do pracowni 5 zacząć demontaż starych PC‑tów. Przy okazji admin powiedział nam, że możemy z tych komputerów powyciągać napędy, które były nam potrzebne, co też (po sprawdzeniu działania) uczyniliśmy.

Po przerwie śniadaniowej obrazy się ładnie przywróciły, więc zaczęliśmy migrację komputerów. Żeby za dużo nie dźwigać wykorzystaliśmy moc krzeseł biurowych (i ich kółek). Chwila moment, podpinamy. Wszystko działa, no prawie. Dwa komputery coś sieci nie chcą zobaczyć (ani kabla). Okazało się, że przestawiliśmy kartę sieciową na sztywno na 1Gb/s – a już chcieliśmy gniazda wymieniać. Wygrało jednak doświadczenie drugiego admina, który sprawdził jeszcze kabel z innego PC i też nie działało. Szybka zmiana w sterowniku i wszystko już pracuje. Sprawa zamknięta.

Splittery i napędy

Po krótkiej przerwie dostaliśmy zadanie wydobycia z magazynu trzech splitterów VGA (i zasilaczy do nich) oraz sprawdzenie działania. Zwykłe wpinanie kabelków i patrzenie na monitory. Niestety, jedno urządzenie okazało się wadliwe. No to wybieramy losowe inne i działa, koniec problemów.

Czas zająć się napędami. Idziemy do Pracowni 1 korzystając z tego, że nie było wtedy zajęć. Wymieniamy i pojawił się mały problem. Jeden komputer za Chiny nie chciał odpalić. Jak się okazało coś już siedzi w zasilaczu i trzeba chwilkę poczekać – wtedy odpali.

Podsumowanie

To już koniec trzeciego odcinka cyklu. Jak widzicie, nie próżnujemy i dobrze. Zobaczymy co będzie na nas czekać w kolejnych dniach.

Praktykanci w boju #2

2013-05-09T20:42:00+02:00

Wtorek

Drugi dzień praktyk – maturzyści zmagali się ze Stefanem Żeromskim i Elizą Orzeszkową, my tymczasem pracowaliśmy. Po pozytywnych wrażeniach z dnia pierwszego z chęcią ruszyliśmy do pracy. Rzeczy do zrobienia było kilka. Najprostszą było po prostu dokończenie migracji danych do komputera dla studia TV.

Sprawdzenie nowych komputerów

Jak się okazało, przy przygotowywaniu komputerów na maturę jedna maszyna odmówiła posłuszeństwa, chociaż dzielnie Windows 8 uruchamiał opcję automatycznej naprawy, nie przynosiło to rezultatu. Dostaliśmy więc zadanie, aby rozpakować resztę sprzętu i posprawdzać, czy wszystko tam jakoś działa. Rozpakowaliśmy kartony ze sprzętem, ustawiliśmy go w wolnej sali i uruchamialiśmy. Na szczęście wszystko śmigało jak trzeba.

W międzyczasie poszedłem też do szkolnej pielęgniarki, która miała problem z paskiem powiadomień w Androidzie. Rozwiązanie problemu okazało się banalne – restart urządzenia i wszystko wróciło do normy. Wiem, że to nie jest likwidacja przyczyny, ale tutaj już Samsung musi wypuścić odpowiednią łatę.

Aktywacja Visty i wymiana napędu

Jeden z naszych adminów przywrócił obraz systemu na komputerze, który tego wymagał. Niestety koniecznością okazała się aktywacja telefoniczna, którą zajął się mój kolega. Jak twierdzi proces ten jest upierdliwy i czasochłonny, ale jak mus to mus. Ja tymczasem dostałem inne zadanie. Musiałem sprawdzić działanie napędu DVD na jednym komputerze – okazało się, że był niesprawny, więc konieczna była wymiana, czyli pójście do magazynu, wyczajenie podobnego sprzętu (LG na IDE), zamiana i zapis w inwentarzu.

Kopia aktywacji i wymiana kabli w pracowni

Kolejną sprawą, którą trzeba było się zająć to kopia zapasowa plików aktywacji w pracowni z Vistami, żeby się już potem z dzwonieniem do Microsoftu nie trudzić. Czynność monotonna, wykonana pewnym fajnym sofcikiem na każdej maszynie, a że wymagał doinstalowania .NET Frameworka 4, który w systemach nie był obecny, skorzystaliśmy z dobrodziejstwa serwera - udostępniania plików i zapuściliśmy instalację prawie jednocześnie, więc szybko to w miarę poszło.

Kiedy zacząłem powoli kończyć backup plików aktywacji, kolega poszedł zrobić inwenturę kabli ethernetowych w drugiej pracowni i jak się okazało, większość okablowania albo była powpinana gdziekolwiek, albo były poułamywane plastiki w RJ‑kach, więc trzeba będzie je wymienić.

Środa

Trzeci dzień praktyk, abiturienci zmagali się dziś z Królową Nauk, my tymczasem mieliśmy trochę luźniejszy dzień pracy.

Poznajemy Windows Server

Zaczęliśmy od rozmowy z administratorem, aby pokazał nam trochę operowanie na domenie używającej Active Directory. Dowiedzieliśmy się jak mniej więcej zarządzać użytkownikami oraz komputerami. Zobaczyliśmy także jak podpiąć nowy komputer do domeny i nadać mu odpowiedni poziom uprawnień. Osobiście bardzo mi się to spodobało, gdyż można sobie użytkowników ładnie podzielić na grupy i nadać odpowiednie uprawnienia, np.: zablokować możliwość zmiany tapety (było to konieczne, bo uczniowie ustawiali sobie tapety z trzema parabolami o ramionach skierowanych w dół). Jasne, nic odkrywczego, można to przecież zmienić w gpedit, jednak tutaj efekt jest globalny i moim zdaniem bardziej intuicyjny.

Niestety, nasze serwery chodzą niesamowicie wolno, więc skorzystaliśmy z płytki rescue przygotowanej przez mojego kolegę – ot, zwykły miks różnych darmowych programów antywirusowych i linuksów, tak żeby mieć wszystko ładnie na jednym pendrive/DVD, a nie latać z płytkami. Jak się okazało jeden serwer miał problem z uzyskałem połączenia z siecią na płytce ratunkowej, ale tu z pomocą przyszła moja znajomość uniksa i po 2‑óch minutach kombinowania uzyskałem dostęp do sieci. Puściliśmy skan „na noc” i zajęliśmy się innymi sprawami.

Instalacja sterowników tablicy interaktywnej

Antywirusy chodziły, więc żeby się nie nudzić admin dał nam zadanie – zainstalujcie i skonfigurujcie tablicę interaktywną na komputerze nauczyciela w jednej sali komputerowej. Dostałem płytki i wziąłem się z kolegą do roboty. Sterowniki zainstalowały się gładko. Tak przynajmniej myśleliśmy. Rzeczywistość okazała się bardziej brutalna. Wskaźnik nie miał żadnej ochoty współpracować z interfejsem Bluetooth i sterownikiem tablicy – niby wykrywa, niby uznaje za podłączony, ale nijak ma się to do chęci pracy.

Stwierdziłem, że najlepszym pomysłem będzie pobranie sterowników do tablicy z Internetu. Przeszukiwałem stronę producenta – PolyVision, jednak dopiero po 15 minutach gmerania po stronach suportu – jest sterownik, pobieram. No cóż, prędkość Internetu w naszej szkole nie powala na kolana (Speedtest wskazuje 20Mbit/28Mbit jednak rzeczywistość jest smutniejsza – średnio 100‑200 kB/s downloadu), więc odpaliłem telewizor, który jest w sali i oglądałem Discovery oraz zapuściłem instalację aktualizacji z Windows Update na przywróconym niedawno z obrazu systemie. Później tylko instalacja i w końcu jest! Działa. Szybko skalibrowałem urządzenie i trochę się pobawiłem.

Czwartek

Ostatni dzień spokoju w szkole. Jutro już z powrotem zaczynają się normalne zajęcia. My tymczasem nadal walczymy z serwerami. Wziąłem także moją RaspberryPi, żeby zobaczyć jak działa stara karta Pinnacle’a. Myślałem, że złącza analogowe na śledziu służą do podłączenia urządzenia wejściowego.

Bitwa o serwery

Antywirus znalazł na obu serwerach nieco syfu, jednak usunięcie tego niewiele dało. Stwierdziliśmy, że pewnie coś złego stało się ze sterownikami do dysku/kontrolera. W ruch poszły różne Driver Packi, ale one wiele nie dały. Nie podejrzewamy awarii dysku twardego, gdyż z płyty ratunkowej transfer mierzony programem HDTune jest w porządku - około 70MB/s, a gdy działa Windows Server 2003 for Small Business Server spada do 0.5‑4 MB/s, czyli do wartości nie do zaakceptowania, co odbija się na szybkości ładowania kont na komputerach wpiętych w domenę. Cały czas kombinujemy jak mu pomóc, ale pewnie skończymy na formacie, który jest ostatecznością, jeśli ktoś spotkał się z takim zjawiskiem prosimy o sugestię w komentarzach.

Streaming i inne

Dostałem zadanie, aby wykombinować jakieś oprogramowanie do streamowania wideo w sieci lokalnej do komputera dla studia TV, aby móc cyfrowo nadawać audycje okolicznościowe (szkoła nie ma miejsca na aulę, więc w ruchu jest wewnętrzna telewizja – obecnie działa na zasadzie analogowej TV Kablowej, ale widocznie planowane jest przejście na cyfrowe nadawanie po sieci). Wybór padł na VLC, bo jakoś nigdy nie sprawiał mi z tym problemów. Wstępnie zobaczyłem co się da zrobić i udało się coś wystreamować. Co prawda tylko w podsieci WiFi, ale wiemy, że działa. Ponadto ogarniałem zasadę działania karty Pinnacle’a do przechwytu. Okazało się, że wbrew moim przypuszczeniom karta ta potrafi przechwytywać z kamer DV, a złącza cinch i S‑Video są tylko wyjściem gotowego materiału na magnetowid, także moja RaspberryPi nie wyświetliła dziś nic.

Aktualizacja oprogramowania i uszkodzony zasilacz

Ponadto trzeba było zaktualizować oprogramowanie na jednym komputerze, który będzie bazą dla obrazu dysku - bazy do przywracania systemów w pracowni. Ściągając potrzebnego Eclipse’a zauważyłem ciekawą rzecz. Transfer był na poziomie 170 kB/s. W międzyczasie włączyła się aktualizacja Firefoksa, która pobierała się z podobną prędkością. Z ciekawości mój kolega wgrał sobie wersję próbną Internet Download Managera na drugi komputer i zapuścił pobieranie przykładowego linuksa – transfer zwiększył się do około 36 Mbit/s. Wniosek: okno na świat w głównej serwerowni ma ustawione wąskie gardło na pojedyncze połączenie.

Jak się okazało komputer w jednej pracowni nie chciał się uruchomić. Zadania tego podjął się mój kolega. Wziął komputer do kanciapy i włączył tymczasowo zapasowy zasilacz. Ruszyło wszystko z kopyta. Nie zamontował go jednak na stałe, gdyż ten komputer to korporacyjny DELL Vostro 260s, a on posiada zasilacz o niestandardowych wymiarach, więc zwykły ATX po prostu nie zmieściłby się w obudowie.

Jak widać, czwartek był dniem bardziej luźniejszym i zapchanym przez czynności, które po prostu jadły dużo czasu. Oboje czekamy teraz na ukończenie bazowego obrazu dysku dla nowych HP‑ków, aby w końcu móc je przygotować do podmianki w pracowni z tzw. „trupami”

To tyle w tym odcinku (przepraszam za brak ilustracji, ale te wkrótce się pojawią).

Praktykanci w boju #1

2013-05-06T20:20:00+02:00

Cześć! Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, oto jest, pierwszy odcinek cyklu wpisów o moich i mojego kolegi perypetiach na praktykach zawodowych. Seria wpisów "Praktykanci w boju" została pierwotnie opublikowana w 2013 roku na łamach blogów vortalu dobreprogramy.pl, lecz postanowiłem je przenieść tutaj, aby mieć kopię, na wypadek, gdyby kiedyś skasowano część blogową lub cały vortal (jak to się stało z PCLabem w 2020 roku).

Poza pierwszym i ostatnim akapitem tego wpisu, pozostała treść całej serii jest oryginalna w treści i w formie, czyli przedstawia moje przemyślenia na stan wiedzy i poglądy z roku 2013. W chwili pisania tego wstępu (luty 2025 r.) opisywane praktyki miały miejsce niespełna 12 lat wcześniej.

Do dzieła!

Praktyki odbywamy w szkole średniej jako pomocnicy „adminów”. Przypada więc nam zarządzanie całym sprzętem i siecią komputerową w placówce.

Komputer do studia TV

Na miejscu zjawiłem się chwilę przed czasem. Zostaliśmy przywitani przez admina, który akurat w tym dniu ma dyżur przed południem i od razu dostaliśmy zadanie do zrobienia – przygotować komputer do pracy w studiu telewizyjnym. Czynność łatwa, gdyż polegała na zainstalowaniu Pinnacle Studio i sprawdzeniu, czy wszystko działa oraz na przekopiowaniu danych ze starego peceta na nowy. Maszynka moim zdaniem na potrzeby amatorskiego studia wystarczająca: Intel Core i5 3330, jakaś karta graficzna na chipie nVidia GeForce GT640 i 4 GB RAM‑u DDR3.

Przygotowania na maturę z j. polskiego

Ledwie zainstalowaliśmy tego Pinnacle’a, nagle dźwięk telefonu – dyrekcja prosi o przygotowanie czterech laptopów lub komputerów oraz drukarkę na jutrzejszą maturę z j. polskiego (dla zdających, którzy tam jakiś wniosek o to złożyli). No cóż, wybór padł na komputery – korporacyjne HP‑ki, nie pamiętam modelu. Szybciutko udaliśmy się do magazynu, pobraliśmy cztery sztuki jednostek centralnych i monitorów. Wypakowaliśmy, podłączyliśmy wszystko, uruchamiamy. Wita nas Windows 8 Pro. Wszystko fajnie, pojawił się jeden mały problem. Wszystkie nasze myszy i klawiatury były na PS/2 i nie chciały współpracować, w ogóle zero reakcji. Rozwiązanie okazało się ciekawe, trzeba było wejść do Setupu UEFI i przestawić tam opcję odpowiedzialną za przydział IRQ – nie wiem dlaczego, ale zmiana przerwania na inne niż domyślne spowodowała natychmiastową chęć współpracy peryferii z systemem.

Instalacja drukarki była raczej czynnością banalną, ot zwykłe Dalej, Dalej, Dalej, Zainstaluj, Zakończ, którą trzeba było powtórzyć na wszystkich czterech komputerach – nie zdecydowaliśmy się na podpięcie tego wszystkiego w sieć, gdyż to i tak na jutro tylko jest potrzebne, a 5‑ciometrowy kabel USB załatwił sprawę dostępu do drukarki z każdego komputera.

Podsumowanie

Wszystko to mimo, że raczej proste, idealnie zaangażowało nam 5 godzin pracy na praktykach. Później jeszcze pozostaliśmy trochę poza programem spojrzeć trochę na serwery w dwóch pracowniach, ale to był tylko pierwszy rzut oka, aby zaznajomić się z podstawowym zarządzeniem użytkownikami w domenie operowanej przez Windows Server 2003.

To już wszystko na dziś. Ogólnie jesteśmy bardzo zadowoleni z pierwszego dnia na praktykach. Oboje zgodnie twierdzimy, że dzień ten należy zaliczyć za udany.